Động vật có thể giúp dự đoán động đất?

       Đầu tiên là mực nước ở hồ bỗng sụt giảm nghiêm trọng. Kế đó, hàng nghìn con cóc nhảy lên trên đường phố. Cuối cùng, chỉ vài giờ trước khi trận động đất kinh hoàng xảy ra ở Trung Quốc, nhiều loại động vật trong vườn thú có những hành vi kỳ lạ.

       Trên các blog và chatroom của Trung Quốc vài ngày nay tràn ngập câu hỏi: tại sao những dấu hiệu khác thường của thiên nhiên không được các cơ quan chức năng để ý để có thể cảnh báo về thảm họa động đất cho người dân.

    "Nếu cơ quan địa chấn có đủ chuyên môn, họ đã có thể dự đoán trước động đất khoảng 10 ngày, khi hàng nghìn mét khối nước trong một cái hồ ở Hồ Bắc (Hubei) biến mất chỉ trong một giờ, nhưng cơ quan này đã không nhận thấy điều đó", một blogger viết.

      Trên thực tế, các nhà địa chấn học khẳng định rằng không thể dự báo về địa điểm và thời điểm sẽ diễn ra động đất.

       Một số quốc gia, trong đó có Trung Quốc, đã tìm cách sử dụng những thay đổi của tự nhiên - thường là hành vi của động vật - làm dấu hiệu cảnh báo sớm. Nhưng cho đến nay, vẫn chưa có cách chắc chắn nào để dự báo động đất dựa trên sự thay đổi hành vi của động vật.

       Tuy nhiên điều đó không chặn được cơn bão những lời bàn tán trên mạng. Ngay cả báo chí chính thống cũng không đứng ngoài. Tờ China Daily số ra hôm thứ ba cũng đặt câu hỏi tại sao chính phủ không dự đoán động đất.

       Các thành viên cộng đồng mạng cho hay dấu hiệu đầu tiên xuất hiện từ ba tuần trước, khi mực nước hồ Enshi ở tỉnh Hồ Bắc - cách tâm chấn chừng 500 km, sụt sâu.

       Sau đó, chỉ ba ngày trước khi cơn địa chấn kinh hoàng ập đến, hàng nghìn con cóc đã nhảy trên đường phố Miên Châu (Mianzhu), nơi bị ảnh hưởng nặng của động đất và có đến 2.000 người thiệt mạng. Người dân Miên Châu lo ngại rằng cóc nhảy là dấu hiệu cho thấy thiên tai sắp đến, nhưng văn phòng khí tượng địa phương khẳng định điều đó là bình thường, tờ Huaxi Metropolitan đưa tin hôm 10/5, hai ngày trước động đất.

       Vào hôm diễn ra động đất, những con ngựa vằn ở vườn thú thành phố Vũ Hán (Wuhan) đập đầu vào cửa sắt. Thành phố này cách tâm chấn 900 km. Cũng tại đây, nhiều con voi quay cái vòi của chúng một cách điên cuồng, suýt nữa đập phải nhân viên vườn thú. Khoảng 20 con sư tử và hổ - vốn thường ngủ trưa - cứ đi đi lại lại trong chuồng. 5 phút trước khi động đất bắt đầu, hàng chục con công cùng rít lên.

       Nhà địa chấn học Roger Musson thuộc Cơ quan nghiên cứu địa lý Anh quốc cho rằng có một số nguyên nhân khiến động vật thay đổi hành vi. Khả năng lớn nhất là do trước động đất, những khối đá lớn dưới lòng đất phát ra sóng điện từ mà động vật có thể tiếp nhận. Một giả thuyết khác là các con vật có khả năng cảm nhận các chấn động yếu xuất hiện trước động đất, điều mà con người không có được.

       Mùa đông năm 1975, giới chức Trung Quốc đã cho sơ tán một thành phố ở tỉnh đông bắc Liêu Ninh (Liaoning) một ngày trước khi trận động đất mạnh 7,3 độ richter, nhờ quan sát sự thay đổi hành vi của động vật và mực nước trong các ao hồ.

       Một số sự biến đổi đột ngột các hiện tượng tự nhiên như mực nước cũng được ghi nhận trước cơn địa chấn đẫm máu ở Đường Sơn (Tangshan) năm 1976 làm chết hơn 200.000 người. Khi đó, một nhóm các nhà địa chấn học Trung Quốc đã được điều tới khu vực nhưng không tìm thấy bằng chứng cho thấy khả năng xảy ra động đất. Trên đường trở về, họ dừng nghỉ qua đêm ở Đường Sơn và thiệt mạng trong thảm họa thiên nhiên đó.

 Cóc có thể dự báo động đất 

      Các nhà khoa học sắp công bố một nghiên cứu về khả năng đặc biệt của cóc - chúng có thể đoán trước những cơn động đất.

      Một loài cóc rất phổ biến đã biết trước trận động đất tại thành phố L'Aquila của Italy xảy ra vào ngày 6/4/2009 khiến hơn 300 người thiệt mạng.

     Nhà sinh học Rachel Grant của Đại học Mở tại Anh đang thực hiện một dự án nghiên cứu cóc Bufo Bufo tại hồ San Ruffino - cách thành phố L'Aquila khoảng 74 km về phía bắc - thì cơn địa chấn 6,3 độ Richter xảy ra, AFP dẫn một nghiên cứu sắp công bố cho biết.

     Trong 29 ngày, Grant và một đồng nghiệp đếm số lượng cóc, đo nhiệt độ, tốc độ gió, độ ẩm và nhiều thông số môi trường khác quanh hồ. Ngày 28/3/2009, nhóm nghiên cứu thấy hơn 90 cóc đực tụ tập tại một địa điểm để chuẩn bị cho mùa sinh sản. Nhưng hai ngày sau đó số lượng của chúng đột nhiên giảm mạnh. Vào ngày 1/4 - tức là 5 ngày trước trận động đất - 96% cóc đực đã biến mất.

     Khi trăng tròn vào tối 9/4, vài chục con cóc đực quay trở lại để giao phối với cóc cái. Sau tối đó số lượng cóc đực lại đột ngột giảm và một dư chấn có cường độ 4,5 độ Richter xuất hiện vào ngày 13/4. Hai ngày sau cơn dư chấn số lượng cóc đực lại tăng.

Cóc Bufo bufo thường giao phối tập thể vào những đêm trăng tròn. Ảnh: wikimedia.org.

     Ngoài ra, hai nhà nghiên cứu còn nhận thấy chẳng có bất kỳ con cóc nào tại địa điểm giao phối trong ba ngày trước trận động đất. Cũng chẳng có cặp cóc nào xuất hiện tại địa điểm giao phối trong khoảng thời gian từ trận động đất tới dư chấn cuối cùng.

     Grant cho biết, trong điều kiện bình thường, nếu cóc đực đã tới địa điểm giao phối thì chúng không bao giờ rời bỏ cho đến khi mùa sinh sản kết thúc. Để giải mã bí ẩn, cô và cộng sự sử dụng các thiết bị thu sóng radio có tần số cực thấp để đo hoạt động điện ở tầng điện ly - lớp bên trên của khí quyển và chứa nhiều ion, điện tử tự do.

     Kết quả cho thấy cóc luôn biến mất vào những khoảng thời gian mà số lượng bức bức xạ radio tần số thấp đạt mức cao.

     Một nghiên cứu trước đây chứng minh rằng những xáo trộn trong tầng điện ly trước các trận động đất thường giải phóng radon - một nguyên tố hóa học thuộc nhóm khí trơ.

     "Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy cóc có khả năng phát hiện những dấu hiệu báo trước động đất, như sự giải phóng khí radon và các hạt mang điện", Grant phát biểu.